Chiếc bánh thị phần

Theo số liệu thu thập được của Thanh Niên, năm 2003, Nokia chiếm 48% thị phần, Samsung 36%, Siemens trên 10%, phần còn lại là các hãng khác, trong đó có cả... đại gia Motorola. Nhưng tình hình 2004 đã khác, Samsung tỏ rõ quyết tâm soán ngôi của Nokia khi vừa công bố tham vọng chiếm 45% thị phần trong năm nay. Samsung cho biết, dự kiến trong năm 2004 sẽ phát triển 500 cửa hàng chuyên doanh Samsung (SPP- Samsung Prefered Partner) trên toàn quốc. Còn Nokia trên thế giới, hiện thị phần có dấu hiệu chựng lại và giảm, có thể sẽ ảnh hưởng đến Nokia VN.

Sự can thiệp của Nhà nước: Không thể lơi tay Năm 2002, tỷ lệ hàng nhập lậu trên thị trường ĐTDĐ là 73%. Năm 2003, tỷ lệ đó còn 66%. Một số diễn biến trong nước năm 2003 có tác động rõ ràng đến việc giảm hàng nhập lậu như: vụ Đông Nam được khám phá, Chính phủ điều chỉnh giảm thuế nhập khẩu hàng ĐTDĐ, Cục Quản lý thị trường (Bộ Thương mại) tiến hành kiểm tra kê khai ĐTDĐ... tất cả đã làm những đường dây nhập lậu chùn bước. Tuy nhiên, có một thực tế, nếu các cơ quan quản lý nhà nước làm quyết liệt thì hàng lậu lùi bước. Ngược lại, lơi đi thì hàng lậu xung trận ngay. Tháng 7 - 8/2003, khi thuế nhập khẩu giảm từ 15% xuống còn 10%, hàng lậu cũng giảm bớt. Đến tháng 10 - 11/2003, khi Cục Quản lý thị trường triển khai kiểm tra kê khai ĐTDĐ thì hàng nhập lậu vắng hẳn. Ngay cả một số trang web chuyên mua bán ĐTDĐ cũng "biến mất" luôn phần niêm yết giá hàng xách tay. Nhưng từ tháng 12/2003 đến nay, khi các cơ quan chức năng có phần lơ là thì hàng lậu lại hồi sinh. Điều đó cho thấy nếu Nhà nước đưa ra một chính sách mới mà thiếu sự kiểm tra thường xuyên thì hiệu quả của chính sách sẽ không cao. Tiếng chuông ĐTDĐ đã quá quen thuộc trong đời sống người dân. Trên thị trường tiếng chuông của hãng nào kêu nhiều nhất hẳn mọi người đã biết. Đối với người tiêu dùng, nhìn vào ĐTDĐ có thể đoán được phần nào mức sống, lối sống của người đó. Còn đối với Nhà nước, để tiếng chuông đem lại nguồn thu cho ngân sách nhiều hơn cần có chính sách thuế phù hợp, cơ chế quản lý thị trường lành mạnh. Điều đó hiện nay chưa tốt, nhìn ra cửa khẩu, năm 2003 trong gần 800.000 máy được tiêu thụ chỉ có 270.000 máy nhập có khai báo hải quan.

Điều gây ngạc nhiên cho thị trường và người tiêu dùng là đại gia Motorola đã mất hút suốt nhiều tháng qua, chính xác là từ tháng 11/2003. Tại MobileMart (siêu thị ĐTDĐ đầu tiên ở TP.HCM), quầy Motorola vắng khách đến nỗi nhân viên ngồi chơi xơi nước dài dài. Còn ở nhiều cửa hàng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh hiện nay không còn bán Motorola nữa, vì không có hàng mới. Không ai biết điều gì đã xảy ra đối với Motorola, hãng luôn có mặt trong top 3 trên thị trường ĐTDĐ trong nhiều năm qua. Chỉ đến đầu tháng 4 vừa qua, nhân chuyến đến thăm VN của Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc điều hành Tập đoàn Motorola - ông Mike Zafirovski, lúc đó Motorola mới tung ra vài model mới (V878, V690,...) nhưng chẳng ý nghĩa gì trong thị phần.

Việc nhường sân của Motorola giúp nhiều hãng khác vui vẻ vì có thể gia tăng thị phần của mình. Sự xuất hiện của một số thương hiệu mới đang làm chiếc bánh thị phần "chật chội" hơn. Tuy nhiên, có mặt trên thị trường là một chuyện, nhưng sống như thế nào lại là chuyện khác. Ông Trần Tuấn Anh, Giám đốc tiếp thị MobileMart nêu vài dẫn chứng: LG rất mạnh trên thị trường ở lĩnh vực điện máy, điện lạnh, điện tử, nhưng với ĐTDĐ thì việc phát triển thị phần lại cực kỳ khó khăn. Sony Ericsson được người tiêu dùng ưa chuộng vì công nghệ ổn định, nhưng lại rất chậm chạp khi đưa ra model mới. Hoặc những nhãn hiệu mới như V-Fone, VK,... đi vào thị trường theo hướng cung cấp những model dao động ở giá 4 - 5 triệu đồng/máy, trong khi ở lằn ranh này là cuộc cạnh tranh căng thẳng, quyết liệt giữa hai đại gia Nokia và Samsung, "trâu bò húc nhau, ruồi muỗi chết" là khó tránh. Còn Huyndai không thành công lại là ở cách chọn nhà phân phối cho mình: doanh nghiệp nhà nước. Alcatel cũng gần như gặp tình trạng tương tự như vậy... Đó là những bài học cho các hãng đã và đang vào thị trường VN, hoặc sắp vào như Daewoo...

Không dưới 2.000 tỉ đồng

Năm 2003, thị trường Việt Nam đã tiêu thụ gần 800.000 chiếc ĐTDĐ (cả hàng chính hãng và hàng lậu - gọi nôm na là hàng xách tay). Bình quân mỗi tháng, thị trường tiêu thụ trên 70.000 chiếc, những tháng giáp Tết, con số lên đến 100.000 chiếc. Nếu tính giá thấp nhất một chiếc ĐTDĐ khoảng 2 triệu đồng (giá hàng chính hãng thường dao động từ 2 - 10 triệu đồng/chiếc) thì người tiêu dùng đã chi sơ sơ... khoảng 1.600 tỉ đồng để mua sắm ĐTDĐ. Còn nếu tính giá bình quân 3 triệu đồng/chiếc thì hơn 2.400 tỉ đồng đã chi ra mua sắm ĐTDĐ. Nếu kể thêm việc mua qua bán lại những chiếc ĐTDĐ cũ đối với tầng lớp bình dân thì con số còn lớn nữa.

Giá mỗi chiếc ĐTDĐ đều là bạc triệu, nên khi mua sắm thiết bị này cần cân nhắc kỹ. Khi mua máy, người tiêu dùng cần nhắm khả năng túi tiền mình có bao nhiêu, chọn "gu" nào, cần có tính năng gì (bởi ngoài chức năng thoại, ĐTDĐ hiện nay còn có thể chụp ảnh, quay phim, nghe nhạc MP3, radio, gửi e-mail...). Phải xác định nhu cầu ngay từ đầu, nếu không dù chỉ với một số tiền nhất định (3 triệu đồng chẳng hạn), người tiêu dùng có thể mua được loại máy rất màu mè, nhưng tính năng lại chẳng có gì. Tùy theo "gu" của mình, bạn có thể chọn máy theo các thương hiệu đang có trên thị trường. Thích thời trang, kiểu dáng thì chọn Samsung, LG (dù được làm ra bởi các hãng khác nhau, nhưng nhìn chung các model điện thoại từ Hàn Quốc đều khá giống nhau, ngay cả với VK Mobile, Huyndai, Innostream, Toplux...). Ăn chắc mặc bền có Siemens, hiện nay đã có nhiều model mới trông mềm mại hơn chứ không "thô" như thời kỳ đầu có mặt ở VN. Chăm chút tính năng kỹ thuật là Sony Ericsons... Ông Hoàng Nam Tiến, Giám đốc Công ty Phân phối FPT (nhà phân phối chính thức ĐTDĐ Nokia) cho biết, nếu chia sản phẩm Nokia thành 3 cấp (cao, trung bình, thấp) thì đến 50% lượng bán ra của Nokia là sản phẩm cấp thấp (2 - 3,5 triệu đồng), 35% cấp trung bình, và 15% cấp cao.

Thông tin thêm với người tiêu dùng trước khi mua máy để không lạc hậu với thị trường: Hầu hết model mới mà các hãng đưa vào thị trường hiện nay đều có màn hình màu, trên thị trường màn hình màu đang chiếm thị phần áp đảo (từ 65.000 - 256.000 màu), màn hình trắng đen còn rất ít, chỉ với 2 triệu đồng đã có thể mua được máy màn hình màu (như Siemens A60 giá 1.990.000 đồng, C62 giá 2.850.000 đồng, Nokia 3100 giá 2.790.000 đồng...). Một xu thế nữa là các hãng đang tích hợp tính năng chụp ảnh vào ĐTDĐ. Từ nay đến cuối năm thị phần loại máy này sẽ tăng đáng kể.

Năm 2004, dự báo sức tiêu thụ của thị trường ĐTDĐ sẽ tăng lên đến 1,2 - 1,3 triệu chiếc. Cơ sở cho việc tăng trưởng này thấy rất dễ dàng: giá cước dịch vụ di động có chiều hướng giảm, mật độ sử dụng ĐTDĐ ở Việt Nam còn thấp, thêm nhà cung cấp dịch vụ di động mới sắp ra đời (Vietel), chất lượng đời sống của người dân ngày một tăng...

Trần Hùng (Thanh Niên)