 Một làn sóng mua bán, sáp nhập doanh nghiệp (M&A) đang được hình thành. Và đó dường như là lối thoát duy nhất để tránh tình trạng phá sản của không ít doanh nghiệp trong bối cảnh môi trường kinh doanh từ nửa cuối 2007 đến nay xấu đi trông thấy. Các hoạt động mua, bán, sáp nhập doanh nghiệp – thường được gọi là “M&A” gần đây đã khá sôi động... Nó không chỉ giúp nhiều doanh nghiệp đang ngấp nghé bờ vực phá sản tái sinh mà cũng giúp nhiều công ty trong cùng lĩnh vực trở lên hùng mạnh hơn cả về quy mô, thương hiệu và nguồn nhân lực, tăng cường sức cạnh tranh.
Nhiều lý do để sáp nhập Gần đây có thể thấy một số vụ “M&A” nổi đình nổi đám như hãng Qantas Airway mua 18% cổ phần của Pacific Airlines và biến Pacific Airlines trở thành hãng hàng không với tên gọi khác: Jetstar Pacific, với một cách thức quản trị, điều hành khác hẳn. Hay vụ ngân hàng Eximbank bán 17,8% cổ phần cho 16 đối tác chiến lược trong đó có Kinh Đô, ACB, PVFC, Sinco với giá trị lên tới 248 triệu USD và mới đây nhất Eximbank tiếp tục công bố sẽ bán 15% cổ phần cho tập đoàn Sumitomo với giá trị 225 triệu USD. Vụ quỹ Indochina Capital mua 20% cổ phần của công ty cổ phần địa ốc Hoàng Quân... Rất dễ dàng để tìm thấy các thông tin, quảng cáo rao bán doanh nghiệp trên các sàn giao dịch trực tuyến với các mức giá từ vài chục triệu đồng đến hàng chục, thậm chí hàng trăm tỉ đồng. Trên sàn giao dịch của công ty ICE – một công ty đã môi giới thành công 18 vụ M&A, hiện có khoảng 50 doanh nghiệp đang được rao bán. ICE cũng vừa môi giới thành công vụ bán 70% cổ phần của một công ty chứng khoán tại TP.HCM với tổng giá trị 100 tỉ đồng. Trên sàn giao dịch của công ty IDJ cũng có tới 218 doanh nghiệp đang rao bán. Mức giá cao nhất được chào là 370 tỉ đồng cho một dự án khu du lịch biển rộng 23ha tại Vũng Tàu. Những lý do để rao, bán cũng rất đa dạng. Có công ty kinh doanh gạch ốp lát vỉa hè tại Hải Dương rao bán với lý do “nợ nần khó trang trải” do công ty này có số nợ khó đòi 10 tỉ đồng nhưng cũng đang nợ công ty khác 4 – 5 tỉ mà không có khả năng trả. Giám đốc còn vui vẻ cho biết là nếu doanh nghiệp nào mua, ông sẵn sàng ở lại làm thuê cho chủ mới vì đây là dự án mà ông rất tâm huyết. “M&A” ngày càng được chú ý vì nó tỏ ra hiệu quả, đỡ tốn kém về chi phí tiền bạc, thời gian hơn việc lập một doanh nghiệp mới rất nhiều. Coi chừng “hàng” giả Theo thống kê của hãng kiểm toán quốc tế PricewaterhouseCoopers, năm 2007, Việt Nam đã có khoảng 113 vụ M&A với tổng trị giá lên tới 1,753 tỉ USD. Trong khi đó, năm 2006, con số này chỉ là 38 vụ M&A với tổng trị giá là 299 triệu USD, năm 2005, chỉ có 18 vụ với tổng trị giá là 61 USD. Các giao dịch M&A năm sau đã gấp 5 – 6 lần năm trước về tổng giá trị và gấp 2 – 3 lần về số lượng. |
Tuy nhiên, mặt trái của nó cũng rất lớn. Luật gia Cao Bá Khoát, giám đốc công ty tư vấn “K & cộng sự” nói: “Nguy cơ lớn nhất của hoạt động M&A là dễ mua nhầm hàng giả. Vì thông tin về tài sản của doanh nghiệp thường không minh bạch và hay có những khoản nợ ngầm. Điều này chỉ có thể tránh được nếu thuê tư vấn, kiểm toán điều tra cho rõ ràng”. Một cách người ta hay dùng để đánh bóng lại doanh nghiệp trước khi rao bán là làm đẹp báo cáo tài chính, giảm chi phí khấu hao, treo các khoản phân bổ chi phí ngoài sổ sách để tăng lợi nhuận ảo. Theo bà Vũ Thị Hồng Loan, cán bộ cục Tài chính doanh nghiệp, bộ Tài chính, để tìm được một đối tác làm M&A thích hợp, phải xem xét toàn bộ doanh nghiệp đó về kết quả kinh doanh, cách thức quản trị, công nghệ sản xuất, thị trường xuất khẩu... và ưu tiên số 1 là các vấn đề về tài chính, các khoản nợ nần... Ngoài ra, các vấn đề như tỷ lệ lao động dôi dư sau khi sáp nhập, rủi ro về nguồn nhân lực – những cán bộ, nhân viên giỏi rất hay bỏ đi sau khi sáp nhập... cũng là những chuyện lớn phải chú ý. Đã có những ước tính, tỷ lệ rủi ro cho các thương vụ M&A có thể lên tới trên 50%. Xu hướng M&A sẽ ngày càng mạnh do nhu cầu mua, bán, sáp nhập doanh nghiệp ngày càng lớn theo quá trình đổi mới, sắp xếp của khối doanh nghiệp nhà nước cũng như quá trình phát triển của khối doanh nghiệp tư nhân. Mỗi năm, Việt Nam có thêm khoảng 50.000 doanh nghiệp mới thành lập thì cũng sẽ có một tỷ lệ nhất định doanh nghiệp trong số đó phải sáp nhập. Nhất là những công ty có khả năng phá sản thì M&A có lẽ là một lối thoát duy nhất để tái sinh. Sắp tới, có thể thấy nhiều công ty chứng khoán, một số ngân hàng thương mại, công ty kinh doanh bất động sản... sẽ phải “M&A” để thoát khỏi tình cảnh khó khăn. (theo SGTT) |
