“Thời điểm này rất khó cho những công ty làm sách nghiêm túc. Còn những đầu nậu thì không ảnh hưởng gì. Họ làm sách chụp giật, xào xáo, không cần mua tác quyền. Chỉ có một số công ty nhỏ làm ăn nghiêm túc thì mới khốn đốn...". “Rõ ràng, giữa bánh mì, hoa hồng và sách thì thời điểm này người ta sẽ dành ưu tiên một cho bánh mì”, bà Quách Thu Nguyệt, giám đốc nhà xuất bản (NXB) Trẻ nói một cách hình ảnh về sự tác động của lạm phát đến kinh doanh sách. Giá sách đang tăng từ 20 – 30%. Người làm sách nghiêm túc đang nghe ngóng xáo trộn thị trường sau đợt thị trường sách đóng băng đầu mùa hè.

Tăng hay không tăng giá?

Ngày khai mạc tuần lễ sách hè thiếu nhi TP.HCM do NXB Trẻ và NXB Kim Đồng phối hợp tổ chức (từ 14 – 22.6 tại nhà Triển lãm 92 Lê Thánh Tôn, quận 1) năm nay không đông nghẹt hồ hởi như mọi năm. Nhiều gian sách để bảng giảm giá 20 – 40% nhưng nhiều bạn đọc vẫn ngạc nhiên, vì mức giá sách mới dù giảm rồi vẫn còn khá cao so với sách xuất bản nửa năm về trước.

Nếu chú ý những đầu sách mới chuyển từ nhà in về, dễ dàng nhận ra giá sách đang nhảy vọt. Và có thể thấy sau bài phát biểu khai mạc là vẻ mặt đầy ưu tư của bà giám đốc NXB Trẻ khi vẫn còn nhiều đầu sách đã quảng bá trong dịp này nhưng còn “nằm ở nhà in”, chưa kịp chở đến trưng bày. Những con số trong bài toán kinh doanh đã được bà giám đốc liệt kê như một nỗi ám ảnh: giá giấy tăng 20 – 25%, mọi năm NXB Trẻ tự hào là kiếm được lời từ 40% sách tái bản, nay thì càng tái bản càng lỗ nếu phải giữ nguyên giá của lần xuất bản đầu... “Không tăng giá sách thì không đủ chi phí in ấn và phát hành. Mà tăng giá, sức mua giảm, thì lại đụng chạm đến chuyện sống còn trong kinh doanh”, bà Nguyệt nói.

Còn những nhà xuất bản chuyên cấp và bán giấy phép cũng cảm nhận được áp lực tăng giá từ nguồn bản thảo gởi về từ các đối tác tư nhân thưa thớt hẳn, không hăm hở như trước.

Áp lực giá cũng đổ lên vai những công ty sách tư nhân vẫn năng động và được tiếng thích ứng nhanh thị trường. Ở Hà Nội, hoạt động kinh doanh sách vốn sôi động thì nay khá xáo trộn. Có công ty sách tư nhân chấp nhận việc trả những bản thảo của tác giả trong nước và chỉ tiến hành in những sách đã mua bản quyền của nước ngoài. Đại diện bộ phận tiếp thị của công ty sách Bách Việt thì thấy ra thực tế cay đắng: “Chúng tôi làm sách văn học là chính, nếu tăng giá quá nhanh thì sợ khách hàng không mua trong thời buổi mà ai cũng tập trung gạo nước, lửa củi và những nhu yếu phẩm cần thiết trước khi cầm sách đọc”.

Ác mộng?

Chị Đinh Hương phụ trách PR ở công ty Bách Việt nói: “Thời điểm này rất khó cho những công ty làm sách nghiêm túc. Còn những đầu nậu thì không ảnh hưởng gì. Họ làm sách chụp giật, xào xáo, không cần mua tác quyền. Chỉ có một số công ty nhỏ làm ăn nghiêm túc thì mới khốn đốn”.

Một đại diện công ty sách Nhã Nam cũng cho rằng sách là mặt hàng nhạy cảm và dễ chịu tác động nhất của lạm phát. Chuyện tăng giá sách là khó tránh khỏi một khi giá giấy, in, vận chuyển đồng loạt tăng. Trong tình hình hiện nay, công ty này đang phải cắt giảm một số khoản chi phí khác để cố gắng kiềm cơ cấu giá sách không để tăng quá. Và hiện nay, họ cũng chưa nhận được một sự chia sẻ nào từ đối tác là các nhà xuất bản trong việc cấp quản lý phí cũng như phí phát hành của các công ty phát hành vì đó là những mức quy định sẵn.

Trở lại với tuần sách thiếu nhi hè 2008, bà giám đốc NXB Trẻ không giấu giếm rằng đây là cách mà NXB tăng cường cơ hội bán sách trực tiếp cho bạn đọc. Từ những “hội sách đoản kỳ” này, NXB có thể giảm phí phát hành, bù “trượt giá” và từ đó kích cầu cho những sản phẩm mới. “Nhưng chúng tôi cũng không thể làm việc này liên tục vì sợ đối tác phát hành sẽ tẩy chay mình”. Mặt khác, NXB Trẻ cũng phải làm việc lại với các công ty phát hành để trừ 10 – 15% chiết khấu cho khách hàng, tiết kiệm tối đa chi phí giá thành, thu hút sức mua. Những bản sách hay trong các hội sách hè cho thiếu nhi năm nay cũng chỉ được NXB “rón rén” cho in khoảng 1.000 – 2.000 bản với giá tăng bình quân 20 – 30%.

“Chúng tôi đang cảm nhận đây là một năm doanh số có thể giữ được nhưng sản lượng sách giảm. Có lúc bi quan quá, tôi nghĩ không lẽ đóng cửa xuất bản? Và nói thật, tình hình này thì đêm nào tôi cũng gặp ác mộng!”, bà Nguyệt tâm sự.

(theo SGTT)