Theo VEIC, do có sự chênh lệch giá tương đối cao nên hàng điện tử nhập vào Việt Nam đang gây sức ép mạnh đối với sản phẩm điện tử của các doanh nghiệp trong nước sản xuất.

Thiếu sức cạnh tranh

Có một thực tế đáng buồn là 4 tháng qua, doanh thu sản xuất công nghiệp nói riêng và doanh thu liên doanh của VEIC đều giảm. Tuy nhiên, sản xuất hàng điện tử của khu vực liên doanh vẫn tăng.

Các công ty liên doanh của nước ngoài tại Việt Nam cũng liên kết với nhau chặt chẽ hơn trước. Đơn cử như hãng điện tử Hanel, trước đây ưu tiên sản xuất cung cấp đèn hình cho các doanh nghiệp của Việt Nam trước, sau đến cung cấp cho các doanh nghiệp liên doanh và sau cùng mới là xuất khẩu. Nhưng hiện nay, hãng này đã dành ưu tiên sản xuất cung cấp cho liên doanh trước, thứ đến là xuất khẩu và cuối cùng mới đến Việt Nam.

Điều đáng chú ý là tuy doanh thu của VEIC giảm nhưng sản lượng lại tăng mạnh, như sản lượng tivi 4 tháng đầu năm tăng tới 34%. Điều này cũng đồng nghĩa với việc lượng hàng tivi tồn đọng nhiều, tức là khâu tiêu thụ đang gặp khó khăn. Một trong những sản phẩm chính của VEIC là đầu video các loại cũng giảm mạnh (39%), năm ngoái sản xuất đạt 46.000 chiếc, năm nay chỉ còn 30.000 chiếc.

Nếu xét về 4 yếu tố về cạnh tranh thì hàng điện tử của Việt Nam đều không đáp ứng nổi. Thứ nhất là về giá cả. Nếu trong vòng 4 năm trở lại đây hàng điện tử của các hãng Nhật Bản có giá trị gần gấp đôi của Việt Nam, thì hiện nay nó chỉ gấp rưỡi.

Các sản phẩm của Hàn Quốc gấp rưỡi của ta thì hiện nay nó bằng hoặc thấp hơn giá sản phẩm của ta, trong khi đó chất lượng sản phẩm của họ cao hơn nhiều do chủ động được tất cả các công nghệ sản xuất.

Thứ hai, các dịch vụ sau bán hàng, bảo hành của các hãng này cũng tốt hơn.

Thứ ba, chi phí quảng cáo sản phẩm của các hãng nước ngoài rất cao, trong khi các doanh nghiệp Việt Nam không có điều kiện tài chính để làm việc này.

Thứ tư, chính sách tín dụng của các hãng nước ngoài rất mạnh. Bản thân các hãng này sẵn sàng để dư nợ cho người bán hàng tới vài tỷ đồng, sau đó thu dần.

VEIC cũng liên doanh với 4 hãng sản xuất hàng điện tử của Nhật, nhưng xem ra bản thân các hãng này đều không muốn phát triển sản xuất tại Việt Nam.

Từ bỏ sản xuất ở trong nước?

Một trong những quy luật là muốn sản xuất có lợi nhuận cao thì phải sản xuất lớn. Nhưng với các doanh nghiệp Việt Nam thì không có khả năng sản xuất quy mô lớn, vì thị trường trong nước hạn hẹp.

Một ngày người dân Trung Quốc mua 60.000 tivi. Còn Việt Nam cả năm chỉ mua 1.200.000 chiếc tivi. Như vậy, chỉ trong 20 ngày người dân Trung Quốc có sức mua bằng sức mua cả năm của người dân Việt Nam. Thị trường lớn như vậy cũng là một lợi thế trong việc thu hút đầu tư nước ngoài của Trung Quốc.

Trong khi đó, đầu tư của các hãng Nhật Bản vào Việt Nam là rất thấp. Tổng đầu tư của cả 4 doanh nghiệp liên doanh của Nhật Bản chỉ có trên 8 triệu USD.

Mặt khác, Việt Nam không tự chủ được các nguồn nguyên vật liệu trong nước, 70% phải đi mua, nhập từ nước ngoài. Theo xu hướng hiện nay, các liên doanh nước ngoài sẽ bỏ các cơ sở sản xuất tại Việt Nam. Bản thân VEIC cũng xác định Việt Nam là một thị trường nhỏ, khó tổ chức sản xuất, do vậy sẽ tập trung nhiều vào việc phát triển mạng lưới tiêu thụ, bảo hành sản phẩm(?!).

Hiện nay, toàn VEIC chỉ có 3 doanh nghiệp sản xuất điện tử đều tập trung ở cả miền Nam, đó là: Công ty điện tử Tân Bình, Công ty điện tử Biên Hoà, Công ty điện tử Thủ Đức.

Theo ông Nguyễn Thịnh, Trưởng phòng kinh doanh của VEIC, đảm bảo sản xuất có lời là điều các doanh nghiệp Việt Nam luôn trăn trở. Những năm qua, do sức cạnh tranh rất lớn nên các doanh nghiệp đành phải giảm lợi nhuận, lấy lợi nhuận để đầu tư giảm giá. Lợi nhuận đó để chi phí cho quá trình bán hàng, tổ chức sản xuất và nhiều vấn đề khác.

Quá trình giảm giá hàng điện tử Việt Nam đang gần sát đến mức ngưỡng. Do vậy, để bù đắp được phần chịu áp lực ấy, hiện nay VEIC đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm do Việt Nam làm ra, đồng thời chuyển hướng đầu tư sản xuất sản phẩm có lợi thế như thiết bị y tế, phần mềm máy tính, những linh phụ kiện đơn giản...

Tuy nhiên, giải pháp lâu dài và khả thi hơn cả vẫn là tất cả các doanh nghiệp đều phải có sự rà soát lại để phát triển sản phẩm có lợi thế, đồng thời tăng cường cải tiến mẫu mã, chú trọng tới dịch vụ bán hàng...