 "...Dưới góc độ đạo đức kinh doanh, ở những trường hợp nêu trên, việc đầu tư đã không gắn liền với trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR - Corporate Social Responsibilities), trong đó có việc bảo vệ môi trường. Hãy xem xét khía cạnh này dưới quan điểm đầu tư của các quỹ đầu tư vào các doanh nghiệp chưa niêm yết, hay còn gọi là các quỹ đầu tư tư nhân (Private Equity Fund)...". Dưới góc độ đạo đức kinh doanh, ở những doanh nghiệp có hoạt động sản xuất kinh doanh gây ô nhiễm môi trường, việc đầu tư đã không gắn liền với trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, trong đó có việc bảo vệ môi trường.
Hãy xem xét khía cạnh này dưới quan điểm đầu tư của các quỹ đầu tư tư nhân. Thời gian gần đây, báo chí trong nước đã nhiều lần phản ánh tình trạng ô nhiễm môi trường, đặc biệt là nước thải, từ các nhà máy sản xuất. Điển hình là tình trạng ô nhiễm nguồn nước ở kênh Ba Bò (phường Bình Chiểu, quận Thủ Đức, TPHCM) và việc lén chôn 60 tấn chất thải nguy hại bị bắt quả tang của Công ty TNHH Nhà máy tàu biển Hyundai Vinashin (Nha Trang, Khánh Hòa). Cách đây bốn năm, TPHCM đã lên đề án cải tạo kênh Ba Bò nhưng đến nay, đề án vẫn còn nằm trên giấy do phải qua nhiều thủ tục và qua nhiều cấp có thẩm quyền phê duyệt. Những doanh nghiệp trong các khu công nghiệp gần đó thải chất thải chưa xử lý ra kênh Ba Bò cũng chưa được xử lý triệt để. Tỉnh Khánh Hòa cũng đã nhiều lần ra hạn cho Công ty TNHH Nhà máy tàu biển Hyundai Vinashin giải quyết chất thải xỉ đồng đang chất đống như núi nhưng vẫn chưa có kết quả thì với sự việc gần đây, họ chỉ bị phạt 10 triệu đồng.Rõ ràng việc bảo vệ môi trường để hướng tới sự phát triển kinh tế bền vững đang gặp không ít thách thức. Chúng ta đang thiếu sự giám sát và kiểm tra chặt chẽ của cơ quan quản lý nhà nước về môi trường nhằm thực thi việc bảo vệ môi trường một cách nghiêm túc. Chúng ta đang áp dụng các hình thức chế tài vi phạm ở mức thấp, không đủ sức răn đe và giáo dục, so với mức độ thiệt hại môi trường do những hành vi vi phạm gây ra. Dưới góc độ đạo đức kinh doanh, ở những trường hợp nêu trên, việc đầu tư đã không gắn liền với trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR - Corporate Social Responsibilities), trong đó có việc bảo vệ môi trường. Hãy xem xét khía cạnh này dưới quan điểm đầu tư của các quỹ đầu tư vào các doanh nghiệp chưa niêm yết, hay còn gọi là các quỹ đầu tư tư nhân (Private Equity Fund). Với những thành tựu kinh tế đạt được trong những năm gần đây, Việt Nam được xem là một hiện tượng của những nền kinh tế mới nổi và đã thu hút một lượng lớn các quỹ đầu tư vào Việt Nam. Các quỹ đầu tư vào các doanh nghiệp chưa niêm yết có thể kể đến là Aureos Capital, BankInvest, Indochina Capital và Mekong Capital. Quan điểm và chiến lược đầu tư của từng quỹ phụ thuộc rất nhiều vào các nhà đầu tư (investors) bỏ tiền vào quỹ. Ở Aureos Capital, hai nhà đầu tư chính của họ là quỹ đầu tư của Chính phủ Anh (CDC Group Plc.) và quỹ đầu tư của Chính phủ Na Uy (Norfund) rất quan tâm đến trách nhiệm cộng đồng, bao gồm bảo vệ môi trường. Vì vậy quan điểm đầu tư của Aureos Capital là không bao giờ xem xét đầu tư vào các doanh nghiệp mà hoạt động kinh doanh đang làm ô nhiễm và tàn phá môi trường. Trong quá trình thẩm định toàn diện doanh nghiệp (due diligence), ngoài việc thẩm định về mặt pháp lý và kế toán-tài chính, nhà đầu tư còn đánh giá các tác động và rủi ro đối với môi trường từ hoạt động sản xuất. Ví dụ, họ đánh giá hệ thống xử lý chất thải của doanh nghiệp và xem xét chất thải dưới dạng lỏng có ảnh hưởng đến nguồn nước mà người khác đang sử dụng hay không. Độ ô nhiễm của nước thải có ở mức cho phép hay không. Trường hợp đặc biệt, họ có thể mời chuyên gia môi trường thực hiện việc thẩm định nội dung này. Cùng với các yếu tố khác, kết quả đánh giá này phục vụ cho quyết định đầu tư cuối cùng. Các nhà đầu tư của BankInvest là các tổ chức tài chính và quỹ hưu trí ở châu Âu nên trong quyết định đầu tư của mình, họ cũng đánh giá cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. BankInvest có cả chuyên viên CSR thường xuyên làm việc với bộ phận đầu tư để cho ý kiến đánh giá về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (đã đầu tư và đang xem xét đầu tư) và đề xuất những biện pháp cải thiện. Ví dụ, khi xem xét đầu tư vào một doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản, họ lấy mẫu thức ăn cho cá về phân tích hàm lượng hóa chất, hoóc môn tăng trưởng, chất kháng sinh trong thức ăn. Họ cho rằng nếu hàm lượng các chất đó vượt quá tiêu chuẩn cho phép thì sức khỏe của người tiêu dùng sẽ bị ảnh hưởng và danh tiếng của BankInvest cũng bị ảnh hưởng theo. Bên cạnh đó, họ còn đánh giá hệ thống xử lý nước thải trong quá trình sản xuất của doanh nghiệp. Các nhà đầu tư của Mekong Capital bao gồm Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), FMO (Ngân hàng Phát triển doanh nghiệp của Chính phủ Hà Lan) cũng chú ý nhiều về tác động đến môi trường từ các dự án đầu tư của họ ở Việt Nam. Thực tế đã có quỹ đầu tư từng từ chối đầu tư vào một doanh nghiệp ở TPHCM vì hoạt động sản xuất đang làm ô nhiễm môi trường và doanh nghiệp cũng không cam kết giảm thiểu mức độ ô nhiễm, mặc dù họ đạt được kết quả kinh doanh tốt và triển vọng tăng trưởng khá cao. Nhà đầu tư nào cũng đặt lợi nhuận lên trên hết. Nhưng xã hội ngày càng phát triển, nhận thức và hành vi mua sắm của người tiêu dùng ngày càng được nâng cao. Đến một lúc nào đó, người tiêu dùng trong nước sẽ tự hỏi có nên sử dụng sản phẩm, dịch vụ của một doanh nghiệp mà mình biết rõ hoạt động sản xuất kinh doanh của họ đang tàn phá và làm ô nhiễm môi trường sinh sống của cộng đồng? Nếu chọn sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường thì người tiêu dùng đã vô hình trung giúp doanh nghiệp ấy hủy hoại môi trường sống của mình và cả thế hệ mai sau! Và họ bắt đầu nghĩ tới việc chuyển qua sử dụng sản phẩm của những doanh nghiệp có công nghệ sản xuất thân thiện với môi trường. Vì thế, nếu doanh nghiệp cứ mải chạy theo lợi nhuận mà quên mất trách nhiệm đối với cộng đồng thì sớm muộn gì sản phẩm của họ cũng sẽ bị người tiêu dùng quay lưng. Và khi đó, hình ảnh của cả doanh nghiệp, quỹ đầu tư và các nhà đầu tư của quỹ cũng bị ảnh hưởng. Đó là điều mà không ai mong muốn. (theo TBKTSG) |
