Một bạn đồng nghiệp mới mua chiếc ô tô hiệu Vios màu cà phê sữa hồi cuối năm ngoái, chỉ hơn một tháng sau, đã cười toe toét vì lãi hơn 1.000 USD do giá xe tăng khi qua năm 2004.

Vào thời điểm cuối năm ngoái, khi có thông tin giá xe sẽ tăng do thuế nhập khẩu tăng, nhiều người đổ xô đi mua xe ô tô và các doanh nghiệp phải huy động hết công suất để đáp ứng đơn hàng. Nhiều đơn hàng được giao tận đến tháng 3, tháng 4 năm sau.

Xe ô tô con đang trở nên phổ biến trong xã hội, kể cả trong giới công chức, do việc mua xe, học lái xe và thi lấy bằng lái ngày một dễ dàng hơn. Tuy nhiên, có một thực tế là xe ô tô con giá rẻ, dưới 10.000 USD/chiếc, hiện đang có nhu cầu lớn, nhưng lượng xe sản xuất ít và không có nhiều sản phẩm để lựa chọn, trong khi giá các loại xe từ 24.000-25.000 USD/chiếc trở lên đáp ứng yêu cầu người tiêu dùng với nhiều chủng loại và mẫu mã.

Nhu cầu sử dụng xe ô tô trong nước năm 2005 theo dự báo sẽ vào khoảng 145.000 chiếc và đến năm 2010 sẽ tăng lên khoảng 256.000 chiếc. Tỷ lệ sử dụng xe hiện nay còn thấp, mới đạt 0,7 xe/1.000 người. Hiện nay trong nước có 11 liên doanh với nước ngoài sản xuất và lắp ráp xe ô tô, với tổng công suất 148.200 xe các loại/năm.

Trong năm 2003 vừa qua, các liên doanh đã sản xuất 42.557 chiếc xe, đạt 27,5% công suất thiết kế. Các doanh nghiệp trong nước lắp ráp khoảng 5.000 xe, chủ yếu là xe buýt các loại.

Theo các chuyên gia, giá xe trong nước cao vì gần như toàn bộ linh kiện phụ tùng lắp ráp xe đều phải nhập khẩu, trong nước mới chỉ sản xuất được một số linh kiện phụ tùng thuộc loại đơn giản, giá trị gia tăng thấp, như săm, lốp, ghế ngồi, dây điện, ăng ten…

Hiện nay các liên doanh mới chỉ thực hiện tỷ lệ nội địa hóa được 2%-10%. Các nhà sản xuất cho rằng, do tỷ lệ khai thác công suất thiết bị còn thấp nên không thể đầu tư các nhà máy sản xuất chi tiết phụ tùng vì không hiệu quả. Vì vậy khi thuế nhập khẩu linh kiện, phụ tùng gia tăng thì giá xe trong nước tăng cao là điều tất nhiên.

Khi doanh nghiệp trong nước vào cuộc

Mới trong tuần qua, Công ty cổ phần Hyundai-Vinamotor, gồm toàn các nhà đầu tư trong nước góp vốn, đã làm lễ động thổ xây dựng nhà máy sản xuất xe ô tô tại Khu công nghiệp Trà Nóc 2, Cần Thơ. Chỉ trong vòng 18 tháng nữa là sản phẩm đầu tiên của nhà máy sẽ ra đời, với các loại xe ô tô trọng tải 1,25 tấn, mini bus 9-12 chỗ ngồi và sau đó là xe ô tô con 5 chỗ ngồi. Công nghệ sản xuất xe do tập đoàn Hyundai Motor chuyển giao, bao gồm công nghệ hàn (khung xe, thân xe, thùng xe, cabin), xử lý kim loại (sơn tĩnh điện, sơn phủ, sấy), lắp ráp xe và kiểm tra đánh giá chất lượng.

Chính phủ đã có chính sách hỗ trợ 4 doanh nghiệp làm nòng cốt để phát triển ngành công nghiệp ô tô non trẻ. Tổng Công ty Công nghiệp ô tô Việt Nam (Vinamotor) đang tập trung vốn đầu tư khoảng 3.000 tỷ đồng cho gần 20 dự án sản xuất các loại xe nông dụng, xe buýt, xe ô tô con, lắp ráp động cơ, khung gầm, đóng thùng xe.

Tổng Công ty Than Việt Nam triển khai các dự án sản xuất xe tải nặng, như xe Kamar. Tổng Công ty Máy động lực và máy nông nghiệp tập trung sản xuất động cơ.

Tại Tp.HCM, Công ty Samco đang gấp rút triển khai dự án khu công nghiệp ô tô 100 ha tại Củ Chi, với tổng vốn đầu tư khoảng 500 tỷ đồng, công suất 1.500 xe/năm và liên kết với các doanh nghiệp trong và ngoài nước sản xuất các chi tiết phụ tùng xe hơi.

Ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Vinamotor đánh giá, đây là một cơ hội lớn để ngành sản xuất ô tô Việt Nam phát triển, vì cứ một dây chuyền công suất từ 20.000 xe hoạt động là có thể đầu tư hệ thống các nhà máy sản xuất linh kiện, phụ tùng cung ứng, tạo điều kiện sản xuất xe ô tô giá rẻ tại Việt Nam.

Vinamotor sẽ tập trung vào công tác tư vấn thiết kế và tiếp nhận chuyển giao công nghệ, hình thành các cụm công nghiệp phụ tùng để đến năm 2005 sẽ thực hiện tỷ lệ nội hóa được 20%-25% đối với xe con, 40% đối với các loại xe khác.

Ngoài 4 doanh nghiệp nòng cốt, ngành công nghiệp ô tô sẽ được quy hoạch theo hướng mở, các thành phần kinh tế khác nếu đảm bảo các điều kiện về an toàn, môi trường và công suất sẽ được tham gia đầu tư sản xuất ô tô. Như vậy, phải hơn một năm nữa thì người tiêu dùng mới có thể có điều kiện mua được xe ô tô với giá rẻ.