Người đã từng gắn bó và là trụ cột số một của Công ty cổ phần hộp Hạ Long vừa nhận bản án 3 năm tù treo vì liên quan đến các hợp đồng kinh tế chiếm đoạt hơn 7,3 tỷ đồng hoàn thuế. Nguyên Tổng Giám đốc Lê Đình Liêm nói chuyện với báo chí về những bài học sương máu mà ông rút ra trong quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp.

- Lãnh đạo xuyên suốt công ty từ khi còn là doanh nghiệp nhà nước đến khi được cổ phần hóa, ông thấy việc cổ phần hóa được gì, mất gì?

- Ông có thể nói cụ thể hơn?

- Từ doanh nghiệp nhà nước chuyển sang doanh nghiệp cổ phần lại xuất hiện tình cảnh "dở trăng dở đèn", nên chúng tôi lâm vào tình cảnh làm chủ không xong, còn làm thuê thì ấm ức vì lương bổng không thỏa đáng.

- Việc kinh doanh không hiệu quả năm 2003 có bị chi phối bởi sự cố 7,3 tỷ đồng hoàn thuế?

- Điều này cũng đúng một phần, nhưng khách quan mà nói trong năm 2003, Hạ Long chết ở chỗ vay ưu đãi vốn ODA của Italy để đầu tư thiết bị sản xuất agar. Khi vay, đồng euro chỉ bằng 0,95 USD trong khi, năm 2003 1 euro lại bằng 1,25 USD, tăng 30% giá trị trước đó. Điều này có nghĩa là khi gặp rủi ro từ tỷ giá, chúng tôi bị mất 2,5-3 tỷ đồng cho lãi suất. Khó khăn hơn nữa đó là việc chúng tôi đầu tư sản xuất dầu gan cá. Sản xuất ra nhiều nhưng hợp đồng tiêu thụ với Traphaco không thực hiện được dẫn đến lỗ 700-800 triệu đồng.

- Trong quá khứ, ông làm được nhiều chuyện cho nhà máy, nhưng khi cổ phần hóa dường như ông không còn sức chiến đấu, tại sao vậy?

- Tôi làm được nhiều đấy chứ. Sau khi cổ phần hóa, năm 1999 tôi xây dựng xong xưởng sản xuất đồ hộp tại Nha Trang, năm 2000 xây dựng xong xưởng sản xuất đồ hộp tại Quảng Nam, Đà Nẵng. Năm 2001, 2002 xây dựng xong xưởng sản xuất đồ nguội tại Hải Phòng. Như vậy, chỉ trong vòng 3 năm, tôi đã xây dựng 3 xưởng rất lớn bằng vốn tự có.

- Có một mâu thuẫn là sản phẩm làm ra không tiêu thụ được mà ông cứ lao vào xây dựng nhà máy chế biến. Điều này có phải do ông duy ý chí?

- Hai nhà máy mà tôi xây ở phía Nam là sản xuất cá ngừ đóng hộp nhằm kéo nhà máy về đến gần vùng nguyên liệu, giảm giá thành và tăng cạnh tranh. Chỉ có điều, cá ngừ đóng hộp là một mặt hàng có tiềm năng xuất khẩu rất lớn nên chúng tôi đành chịu thua. Riêng mặt hàng xúc xích thì hiện đang là một sản phẩm chủ lực của công ty. Trong thời gian tung ra thử nghiệm trên thị trường, chất lượng không ổn định là chuyện bình thường.

- Trên thực tế, sản lượng xuất khẩu mặt hàng cá ngừ của Hạ Long năm 2003 chỉ bằng 50% của năm trước và không có lãi?

- Năm 2003 là một năm mà chúng ta mất mùa cá ngừ mất mùa nên chúng tôi bị thua lỗ thảm hại. Do đó giá nguyên liệu tăng và không đủ sản lượng để xuất.

- Khó khăn nhất mà Công ty cổ phần Đồ hộp Hạ Long phải đối mặt sau khi ông ra đi?

- Theo tôi, khó khăn lớn nhất của Đồ hộp Hạ Long hiện nay là bộ máy quản lý cồng kềnh thiếu người có năng lực. Các hoạt động không còn năng động hiệu quả nên nhiều người bỏ ra ngoài làm riêng hoặc làm cho những công ty khác. Hơn nữa, thị trường hiện nay cũng cạnh tranh khốc liệt hơn do nhiều doanh nghiệp mới xuất hiện. Bên cạnh đó, biến động giá của nguyên liệu đầu vào khiến cho lợi nhuận giảm đi…

- Ngoài sự cố về thuế VAT khiến cho uy tín, giá cổ phiếu của công ty sụt giảm, trách nhiệm của ông trước những khó khăn mà hiện nay công ty Hạ Long phải gánh chịu?

- Quyết định xây nhà máy, vay vốn sản xuất của tôi đã nhận được sự ủng hộ của Hội đồng quản trị. Còn việc những người quản lý, tiếp thị giỏi lần lượt ra đi chỉ xảy ra sau khi tôi nghỉ việc. Tôi cảm thấy rằng, chẳng ai có thể đứng mãi ở một đỉnh cao mà không có những rủi ro. Điều quan trọng khi đã đứng ở đỉnh cao của thành công này thì phải nhanh chóng tìm một đỉnh cao khác để chiếm lĩnh. Thành công hay thất bại là một chuyện nhưng quan trọng là phải có những chiến lược kế tiếp. Tôi đang định ra những chiến lược kế tiếp cho công ty thì…

- Nếu có một công ty nào mời ông hợp tác để cạnh tranh với Hạ Long?

- Theo tôi, làm việc cho đối thủ của Hạ Long hay không, không là vấn đề. Bởi việc thay thế thương hiệu này bằng một thương hiệu khác tốt hơn mà có lợi cho đất nước thì theo tôi không có gì là sai cả.

(Theo Sài Gòn Tiếp Thị)